| Akdeniz
buharlaşmadan dolayı kaybettiği su miktarının ancak üçte birini,
buraya akan nehirlerden temin eder. Geri kalanı Atlantik'ten
giren büyük ölçüde su kütlesidir. Buna bir miktar Karadeniz'den
Boğazlar yoluyla gelen su da ilave olur.
Cebelitarık Boğazı'ndan giren bu satıh akıntısı, tüm Afrika
sahili boyunca, günde 13 ila 16 mil civarı bir süratle doğu
yönde akar. Mısır'dan sonra İsrail, Lübnan sahillerini takiben
kuzeye döner, kuvveti de azalır.
Anadolu'nun güney yakası boyunca, batıya doğru hafif, hafif
akar, sahilin coğrafyasına uyup Ege kıyılarında kuzeye döner.
Kuzeye çıkan akıntı, Çandarlı körfezi önlerinde batıya yönelir,
Çanakkale'den inen akıntı ile birleşip Ege'nin batı tarafında,
güneybatı yönünde, Mora yarım adasının altına kadar iner.
Burada akıntının bir kısmı Adriyatik'e çıkar, diğeri yine
Afrika sahillerindeki akıntıya karışır ve böylece doğu akdeniz'de
saat yelkovanının aksi yönünde dönen bir iç akıntı oluşur.
Bu genel akıntı bazı geniş körfezler içinde veya adalar arasında,
daha değişik ve sahili takip eden yönlere döner. Kuvvetli
rüzgarlar, bilhassa uzun süreli güney ve kuzey fırtınaları,
bu akıntının hem yönünü,hem süratini büyük ölçüde etkiler.
Kuzey fırtınalarında, orta ve bilhassa Batı
Ege'de akıntılar, güney ve güneybatı yönde epey süratli akar,
İkaria ile Mikonos Adaları arası veya Kafirevs Boğazında olduğu
gibi. Bu hallerde, sahillerimiz boyunca kuzeye çıkan akıntı
durur veya çok hafifler. Ona mukabil Ekimden Marta kadar esen
kuvvetli güney fırtınaları, kuzey yönlü akıntıyı kuvvetlendirir.
Hatta Kuzey Ege'ye yığılan denizler, Çanakkale boğazında güneye
akan normal satıh akıntısını durdurup, terse bile döndürür.
Hava kırılınca, Kuzey Ege'de biriken bu su, güneye doğru daha
kuvvetli akar. Buharlaşma sonucu, tuz miktarı ve yoğunluğu
artan su,dibe iner ve bir kısmı Cebelitarık'tan Atlantik'e,
diğeri de Çanakkale'den Karadeniz'e ters dip akıntısı olarak
çıkar.
|