| Yelken sporunun yapılabilmesi için teknik
koşulların yanı sıra (tekne, arma, ekipman, aksesuar, yelken
vs.) hava koşulları da çok önemlidir. Sonuç üzerinde doğrudan
etkisi olan bu koşulların sporcular ve yöneticiler tarafından
bilinip dikkatlice takip edilmesi, yarışmaların güvenliği
açısından gereklidir.
Hava koşullarını gökyüzü , bulutlar ve rüzgarlar olmak üzere
3 ana başlık altında toplayabiliriz.
A) Gökyüzü:
Gökyüzü, içerisinde bulunan bütün gök cisimlerinin
hareket halinde olduğu sonsuz uzaydır. Gökyüzünün dünyadan
görünümü küme yıldızlar ve gezegenler şeklindedir; fakat esas
meteorolojik olaylar gökyüzünün bir parçası olup, yerküreyi
çevreleyen atmosferin ilk katmanı olan Traposfer'de gözlenen
bulutlar ve rüzgar havanın gidişi hakkında bize bilgi verir.
Bugün halk arasında dahi bilinen bazı işaretlerle hava tahminleri
yapılabilmektedir.
B) Bulutlar:
Bulut, su damlacıkları ve atmosferde asılı duran
küçük buz kristalleri ya da bunların karışımından oluşan gözle
görülebilir ve toprağa değmeyen kütledir. Oluşumu;genellikle
yükselen nemli havanın alçak basınca ulaştığında, yoğunlaşma
çekirdeği de denen mikroskobik toz ve duman taneciklerinin
üstünde, çevredeki diğer moleküllerle beraber toplanması şeklindedir.
Dünya meteoroloji Örgütü tarafından temel olarak
görünümlerine ve yüksekliklerine göre isimlendirilen bu bulutlar
3 tabakada incelenirler:
a) Yüksek Bulutlar(5-13 km arası yüksekliklerde)
b) Orta Bulutlar (2-7 km arası yüksekliklerde)
c) Alçak Bulutlar (0-2 km arası yüksekliklerde)
a)Yüksek Bulutlar: Buz kristallerinden
oluşan bulutlardır. Üç grupta toplanırlar:.
1- Cirrus
2- Cirrostratus
3- Cirrocumulus
1- Cirrus: En yüksek buluttur.
Tül şeklinde görülebildiği gibi lifli ya da ipeksi beyaz iplikler
ve lüleler şeklinde de görülebilir. Uçlarının dağınık olması
havanın bozacağına ve gökyüzünde önemli değişiklikler olacağına
işarettir.
2- Cirrostratus: Lifli görünüşlü,
beyazımtırak buz kristallerinden oluşur. Gökyüzünü süt renginde
bir örtü gibi kaplar. Kararlı hava işareti olup güneş ya da
ayın önünde bulunduğunda hale oluşmasını sağlar.
3- Cirrocumulus: Bulut, birbirine
karışmış ya da ayrı ayrı ve oldukça düzgün dizilmiş taneler,
dalgacıklar biçiminde oluşmuştur.Gölgesiz, ince beyaz örtü
şeklinde görülebildiği gibi yaygın katmanlar şeklinde de olmaktadır.
b)Orta Bulutlar: Ara bulutlar
olarak da bilinir ve yağış getirirler.Tabaka şeklinde olup
üç grupta toplanırlar:
1- Altocumulus (Altokümülüs)
2- Altostratur (Altostratüs)
3- Nimbostratus (Nimbostratüs)
1-Altocumulus: Koyu krem ya
da kurşuni renktedir. Su zerreciklerinden oluşan iri yumaklar
şeklindeki büyük kümelerdir.Kararsız havalarda görülürler.
2- Altostratus: Gri ya da mavi
renkte olup gökyüzünü tamamen bazen de kısmen kaplarlar. Su
damlacıklarından oluşmuşlardır. Yer yer güneşi buzlu camdan
bakıyormuşçasına gösteren ince tabakaları vardır. Orta tabakada
incelenmesine rağmen tepeleri üst tabakaya ulaşır.
3-Nimbostratus: Gün boyu ya
da uzun süreli yağışları getiren ve güneşi bütünüyle örten
bir orta tabaka bulut türüdür. Karanlık, dağınık görünüşlü,
çoğunlukla kahverengi yağmur ve kar bulutlarıdır.
c) Alçak Bulutlar: Yeryüzüne
en yakın bulutlar olup küme şeklindedirler. 4 çeşit alçak
bulut vardır:
1- Stracumulus (Strakümülüs)
2- Stratus (Stratüs)
3- Cumulus (Kümülüs)
4- Cumulonimbus
1-Stracumulus : Büyük yumaklar şeklinde olup
dağınık haldedirler. Kışın birbirinden ayrı olarak bütün göğü
kaplarlar; fakat yağmur getirmezler. Renkleri gri ve beyazımtıraktır.
2- Stratus: Kalın tabaka şeklinde
ve gri renkte olup çisenti, buz kristalleri ya da kar taneleri
getirebilen bulutlardır.
3-Cumulus: Karnabahar görünümünde,
hacimli belirgin hatları olan, tomurcuklu, tabanları yatay
ve koyu kurşuni renkte dikine yükselen bulutlardır. Kararsızlığa
dönük hava belirtisi olup tabanı alt tabakada, tepsi üst ya
da orta tabakadadır.
4- Cumulonimbus: Çoğunlukla
fırtına ya da tornada(kasırga)ile birlikte sağnak, kar ya
da doluya eşlik ederler. Örs biçiminde olan bulutun üst bölümü
lifli, düzgün ya da yassıdır. Ağır ve yoğun olan bulutun rengi
genellikle koyudur.
C)Rüzgarlar:
Rüzgar, atmosferin yeryüzüne yakın kesimlerinde
bir hava kütlesi içinde olmak üzere yer alan kısa mesafeli
hava akımıdır. Yerkürede ve atmosferdeki sıcaklık farklılıkları
rüzgar oluşumunu sağlar. Yerin kendi çevresi etrafında dönmesi,
sürtünme ve merkezkaç kuvveti ise rüzgarın yönünü belirler.
Yelkenli tekne yarışlarında rüzgar, hızı ve yönüyle sonucu
etkileyen önemli bir unsurdur.
Hava akımının ölçeğine ve etkiledikleri bölgenin
büyüklüğüne göre rüzgarlar ikiye ayrılır:
1- Genel Dolanım Rüzgarları
2- Yerel Rüzgarlar
1-Genel Dolanım Rüzgarları: Ekvator ile kutuplar
arasındaki sıcaklık değişimi ve bunun neden olduğu basınç
farkından kaynaklanır. Alize rüzgarları ve batı rüzgarları
bu gruba dahildirler.
2-Yerel Rüzgarlar: Genel dolanım
rüzgarlarından daha dar alanlarda, yerel basınç koşulları
sonucunda oluşan rüzgarlara denir. Yüzey şekilleri bu tür
rüzgarın hızı ve şiddeti üzerinde büyük rol oynar. Yerel rüzgarlar
iki gruba ayrılır:
a)Sıcak Yerel Rüzgarlar
b)Soğuk Yerel Rüzgarlar
a- Sıcak Yerel Rüzgarlar: En
tanınmış sıcak yerel rüzgarlar; Alpler'in kuzey yamaçlarında
ve eteklerinde etkili olan FÖN, Büyük Sahra'nın kuzeyinden
Cezayir, Tunus, İspanya ve İtalya kıyılarına doğru esen SİROKO
ile Mısır ve Libya'da çöllerden kıyılara doğru esen HAMSİN'dir.
b- Soğuk Yerel Rüzgarlar: En
tanınmış soğuk yerel rüzgarlar; Fransa'da kuzeybatıdan eserek
Rhône Vadisi'nde şiddetlenen MISTRALL, Adriya Denizi'nin Dalmaçya
kıyılarına kuzeydoğudan Aşağı Tuna Ovaları'na esen KRIVETZ'tir.
Bunların dışında Hindistan'ın güney, Avustarlya'nın
batı sahillerinde deniz ve kara arasındaki mevsimlik ısı farklarından
oluşan" MUSON" rüzgarları ve yaz aylarında kıyılarımızda
günlük sıcaklık farkından dolayı oluşan "MELTEM"
adlı hafif rüzgarlarda vardır.
Türkiye'de rüzgar yönlerinin yerel adları kullanılmaktadır.
Marmara Havzası'nda:
1- Kuzeyden esen rüzgara YILDIZ,
2- Kuzeydoğudan esen rüzgara POYRAZ,
3- Doğudan esen rüzgara DOĞU ya da GÜNDOĞUSU,
4- Güneydoğudan esen rüzgara KEŞİŞLEME,
5- Güneyden esen rüzgara KIBLE,
6- Güneybatıdan esen rüzgara LODOS,
7- Batıdan esen rüzgara BATI ya da GÜNBATISI denir.
Lodosla kıbleden esen ve aniden bastıran kuvvetli
rüzgarlar Akdeniz sahillerimizde, kuzey fırtınaları ise Antalya
Körfezi'nde önemli bir tehlike oluştururlar. Yine Ege Denizi'nde
aniden patlayan ve duran fırtınalara denizcilerimizin çok
dikkat etmesi gerekir.
|
