| Kesin olarak söylenememekle
beraber kıyılarımızda 16., 17. ve 18. yy'larda nakliye, ulaşım
ve gezi amacıyla yelkenli teknelerin kullanılması Türkiye'de
yelken sporunun başlangıcı sayılabilir. 19. yy'da deniz subaylarının
eğitiminde yelkenli okul gemilerini kullanan Osmanlılar da
Bahriye Mektebi'ne ait, "Nüvid-i Fütuh" adlı bir
yelkenli eğitim gemisi ve "Belkıs", "Yunus",
"Martı" adlarında kotralar vardı. Bu sayede yelkenli
teknelerle tanışan öğrencilerle subay adayları, okulda öğrendiklerini
tatil günlerinde sandal kiralayarak uygulamaya çalışırlardı.
İstanbul'da o zamanlar yelkenli teknelerin sadece yabancı
ve gayri müslimlere ait olması, sayılarının azlığı, Türklerin
bu sporu fazlaca uygulamalarına engel oluyordu. Moda ve Yeşilköy'de
yabancılar tarafından düzenlenen yarışlara da Türkler kabul
edilmezdi. Bu yarışların ilki İngilizler tarafından 1912 yılında
yapıldı ve 1915 yılında Harbiye Nezareti'nin İngilizlere ait
teknelere el koymasına kadar devam etti. Yalnız, 1850 ile
1913 yılları arasında sık olmamakla beraber büyük yelkenli
tekne sahibi bazı Türkler de bu yarışlara katıldı ve hatta
1898 yılında Faik Bey'in Afacan adlı yelkenlisi, Prinkipo
(Büyükada)Yacht Kulübü'nce düzenlenen 2 haftalık seri yarışlarda
birinci oldu. Bu yarışların kendine özgü sınıfları vardı.
İstanbul Moda Koyu'nda yapılan 7 Eylül 1913 tarihli "Moda
Büyük Deniz Yarışları'nda şu sınıflar öngörülmüştü:
-Yelken ve Motorlu Yachtçılar Sınıfı Yarışı,
-Savaş Gemileri "Cig"leri Sınıfı Yarışı,
-Yelkenli Gaz Gemileri Yarışı,
-Savaş Gemileri ŞALOPA'ları Sınıfı Yarışı,
Türk yelken sporu ilk kez 1921
yılında Atter See'de temsil edildi. Osmanlı Devleti2nin Stockholm
elçisi Asım Turgut Bey'in 12 yaşındaki oğlu Demir Turgut,
gençler kategorisinde şampiyon oldu.
I.Dünya Savaşı'yla durgunlaşan
yelken sporu, Cumhuriyet'le birlikte gelişmeye başladı. 1923
yılında Su Sporları Federasyonu faaliyet programına alındı
ve 1930 yılında ilk one desing teknelerle modern yachtçılığa
geçildi. 1931 yılında Demir Turgut, Almanya 'da katıldığı
uluslar arası bir yarıştan dönerken, 12 metrekare şarpi sınıfına
ait yelken yarışma kurallarını ve tekne planlarını getirerek
arkadaşları Şeref Birgen, De Lagrange, Harun Ülman, Behzat
Baydar ve Refik Çullu ile uygulamaya başladı. Bu kurallara
göre 1932 yılında Moda'da düzenlenen ilk resmi yarışta yelkenleri
12 metrekare Şarpi, 12 Kadem Denizci ve 15 metrekare Yole
Sınıflarına ayrıldı. Bundan sonra Moda'daki ikinci yarış 2
Eylül, üçüncüsü ise 16 Eylül 1932 tarihlerinde yapıldı. Aynı
yıl İzmir Karşıyaka'da da 12 metrekare şarpi sınıfında bölgesel
bir yarış düzenlendi.
Türk sporcularının katıldıkları
ilk uluslar arası yarışma 1936 Berlin Olimpiyatları'ydı. Star
boat sınıfında yarışmaya katılan sporcularımız Harun Ülman
ve Behzat Baydar çifti, tekneyi ilk defa kullanmalarına 14
tekne arasında 7. oldu. 1937 yılında İstanbul'da düzenlenen
Balkan Yelken Şampiyonası, Türk yelken sporuna ayrı bir canlılık
kazandırırken bu spora ilginin artmasını sağladı.
İzmir bölgesinde yapılan 9 Eylül
1938 tarihli ilk KABA YOLE yarışında ise Muzaffer Kakış (Göztepe)
3 tekne arasında birinci oldu. Bu dönem yelkenciliğin ülkemizde
gelişme göstermesini sağlayan en önemli kişiler Burhan Kunt
ve Nejat Yulkarslan'dır.
1952 yılında ilk yelken ihtisas
kuruluşu "İstanbul Yelken Kulübü (İYK)"Kuruldu.
Bu olay, Kalamış Yelken Kulübü, Fenerbahçe, Galatasaray ve
Karşıyaka Spor Kulüpleri yelken şubeleri ile İzmir Denizgücü
Kulübü başta olmak üzere 30'a yakın ihtisas kulübünün açılmasına
önayak oldu(1952-1972 yılları arası).
Yine 1952 yılında ilk defa
bir Türk yelkencisi Sadun Boro, bir İngiliz'le beraber dünyanın
etrafını teknesiyle dolaştı. 1965 yılında da ikinci kez, karısı
ve kendisi yanında olmak üzere tamamiyle yerli malı olan Kısmet
adlı teknesiyle dünya turuna çıktı ve 1968'in Haziran ayında
başarıyla gezisini bitirerek İstanbul'a döndü. Bundan başka
Haşim Mardin'in 7-7-1956 tarihinde 102 gros tonluk ve 120
kadem boyundaki Markoni Yawl armalı "Rüyam" adlı
yatıyla, torbay-Lizbon arasında düzenlenen 5 gün ve 800 mil
süren yarışta üçüncü olması, Türk yelken sporcularının Offshore
yarışlarındaki ilk başarılarıydı.
Yelken sporunun "Türkiye
Yelken Federasyonu" adıyla bağımsız bir federasyona kavuşması
25 Mayıs 1957 tarihinde oldu. Orhan Saka ilk federasyon başkanıydı
ve 1968 yılına kadar bu görevini yürüttü. Bu arada 1958 yılında
ilk yelken ihtisas yayını olan Yelken Gazetesi İzmir'de, bunu
takiben Yacht Dergisi de 1964 yılında yayın hayatına başladı.
Günümüzde, Yelken Dünyası dergisi bu spor dalında çıkan tek
yayındır. 1961 yılında İzmir'de düzenlenen Avrupa Gençler
Şampiyonası'nda Altan Yalman-Hayri Karabilgin ikilisi Snipe'ta
Avrupa Şampiyonluğu'nu kazandı.
1965 yılında Deniz Kuvvetleri
ve yelken yarışçılarının işbirliğiyle yapılan Çakalbey, Gölcük-İstanbul,
İzmir, İstanbul, Kuşadası ve Bodrum yarışları yelken sporunun
Türkiye'de gelişimine büyük katkıda bulundu.
One desing sınıfta Avrupa Gençler
Şampiyonalarında ülkemize ilk birinciliği 1966 yılında Hayri
Karabilgin-Altan Yalman ekibi kazandırdı. Bu başarıları 1971
yılında ilk offshore kulüp olan Açıkdeniz Yarış Kulübü'nün
kurulması izledi. Bu kulüp 1993 yılında ismini Bakanlar kurulu
kararı ile Türkiye Açıkdeniz Yarış Kulübü olarak değiştirdi.
Bu sınıfta ilk uluslar arası başarımız, 1972 Akdeniz Oyunları'nda
elde ettiğimiz üçüncülük ve dördüncülüklerdir.
1972 yılından itibaren Offshore
yarış yelkenciliğinde yapı, yarış kuralları ve handikap hesapları
yönlerinden uluslar arası düzeyde büyük gelişmeler oldu. Balkan
Yelken Şampiyonası 1973 yılında Türkiye Yelken Federasyonu
tarafından İstanbul'da düzenlendi. Bu şampiyonada Optimist
sınıfında Küçük yelkencilerimiz İbrahim Kakış Balkan 1. liğini
kazandı. 1978'den itibaren de yelkencilik yapmayı kolaylaştıran
ucuz, hafif ve kolay taşınan sailboard tekneleri yapıldı.
Böylece yurdumuzda yelken sporunun geniş kitlelere yaygınlaşmasında
önemli engellerden biri aşıldı.
Bu dönemdeki diğer önemli başarılarımızdan
biri de, 1977 yılında Yugoslavya'da yapılan Optimist Dünya
Şampiyonası'nda Türkiye'nin "IODA Challenge Cup"
takım yarışında 22 ülke arasında 9. olmasıydı. Aynı şampiyonada
"Beacon Challenge Cup" yarışında ise Namık Bekler
108 Optimist içinde 16. oldu. 1978 yılında İzmir'de yapılan
XI. Balkan Yelken Şampiyonası'nda ise Halim Kakış optimist
dalında Balkan 1. si oldu.
Son yılların başarılı sporcularından
Serhat Altay, 1990 Akdeniz Oyunları'nda Optimist sınıfında
ikinci, Balkan Şampiyonası'nda ise birinci oldu. İlk kez takım
halinde birinciliğimiz ise 1992 Balkan Şampiyonası'nda gerçekleşti.
Bu şampiyonada sporcularımız 11 kategorinin 6'sında altın
madalya kazandı.
1994 yılında ise Türkiye'de
1980 yılından itibaren kullanılan IOR ölçü ve handikap sistemi
yerine IMS (Uluslar arası Ölçü Sistemi), Türkiye Açıkdeniz
Yarış Kulübü programında bulunan bütün yarışmalarda uygulanmaya
başladı.
Samim Arduman, Haşim Mardin,
Emre Gönensay, Vural Suveren Haluk ve Nesrul Kakış, Altan
Yolman, Yusuf Zapçı ve son dönemde yetişen İbrahim Kakış,
Ayben Önal, Billur Rumelili, Haluk Babacan ve Arif Gürdenli
bu spor dalında ülkemizin başarılı temsilcileridir. Özellikle
Arif Gürdenli 1992 Barcelona Olimpiyat Oyunları'nda Finn sınıfında
bir yarışta birinci olarak tüm dünyanın dikkatlerini üstüne
çekti. 1993 yılında İstanbul'da düzenlenen Balkan Şampiyonası'nda
Seren Kavuk, A.Kemal Tüfekçi, Haluk Babacan, Aslı Sözeri ve
Kutlu Torunlar altın madalya kazanırken diğer yelkencilerimiz
de 5 gümüş, 8 bronz madalya alarak takım halinde 1.liği elde
ettiler. 1994 yılında Çeşme'de düzenlenen Avrupa Finn Şampiyonası'nda
gençlerde Ali Tüfekçi şampiyon oldu. Aynı yıl 28 Aralık 5
Ocak tarihlerinde Yunanistan' da yapılan Balkan Şampiyonası'nda
yelkencilerimiz dört 1.lik, dört
2. lik ve yedi 3. lük kazandılar.
Avrupa Laser Şampiyonası'nın 23'ncüsü 1995 yılında İstanbul'da
yapıldı. Bu şampiyonada Seli Kakış Avrupa'nın dört bir yanından
gelen 96 rakibi arasından sıyrılarak Laser Radyel'de Avrupa
Şampiyonluğu'na ulaştı. Bayanlar Laser Radyal'de de Deniz
Karacaoğlu üçüncülük kürsüsüne çıktı. Balkan Şampiyonası'nda
ise sporcularımız 4 altın, 4 gümüş, 8 de bronz madalya kazandılar.
Şişecam Yelken Kulubü, İstanbul
Yelken Kulübü, Türkiye Açıkdeniz Yarış Kulübü, Marmara Yelken
Kulübü, Kalamış Yelken Kulübü, Fenerbahçe, Galatasaray, Göztepe,
Karşıyaka, Deniz Harp Gücü Yelken Kulübü, İskenderun Yelken
Kulübü, Mogan Su Sporları Kulübü, Karadeniz Yelken İhtisas
Kulübü ve Artur Yelken İhtisas Kulübü gibi kulüpler bu spor
dalında faaliyet gösteren başlıca kuruluşlarımızdır.
|